Door: Roel Nass

Iets meer dan twee maanden geleden kreeg het coronavirus de beurzen in de greep. Dit leidde tot turbulente tijden op de financiële markten. Grote verliezen en stevige winsten wisselden elkaar in rap tempo af. Welke gevolgen heeft dit voor het pensioenresultaat bij beschikbare premieregelingen?

Beurzen onderuit

Veel aandelenfondsen zijn in de periode eind februari tot halverwege maart flink onderuitgegaan. Zo noteerde de AEX-index op 12 maart 2020 het grootste verlies op één beursdag sinds 1987 met een daling van -10,75%. In drie weken tijd had de AEX-index een val gemaakt van 30%. Hetzelfde beeld was te zien op de Europese beurzen in Londen, Frankfurt, Parijs en Milaan. En ook de Amerikaanse beurzen op Wall Street, de Dow Jones en de S&P 500 noteerden grote verliezen in deze periode.

Opleving

Vanaf halverwege maart is er een opleving te zien. Zo won de AEX op 24 maart 2020 bijna 9%, de grootste stijging op één beursdag sinds 2008. En ook de periode hierna laat een positieve trend zien. Na een negatieve schok is de verwachting dat de financiële markten zich op de lange termijn weer herstellen. Dit was ook het geval na de crash in 1987 en 2008. De snelheid en periode van het herstel laat zich echter niet voorspellen. De ervaring leert dat de beginfase van het herstel nog gekenmerkt blijft door schommelingen voordat er rustiger vaarwater wordt bereikt.

Beleggingshorizon pensioen

Beleggen voor pensioen is een kwestie van de lange termijn. Het beleggingsdoel is immers de pensioendatum en deze ligt meestal rond de AOW-leeftijd of de pensioenrichtleeftijd van 68 jaar. Op het moment van pensioneren worden de beleggingen verzilverd en wordt de waarde van het beleggingskapitaal omgezet in een levenslange pensioenuitkering. Naast rente en levensverwachting is ook de hoogte van de beleggingswaarde op de pensioendatum van belang. Voor de langere termijn is de verwachting dat beleggingsfondsen weer kunnen genezen van het coronavirus.  Voor de korte termijn liggen de gevolgen anders. Het coronavirus heeft op dit moment nog steeds invloed op de financiële markten en de beleggingsfondsen. Voor mensen die vlak voor de pensioendatum zitten kan dit onzekerheid opleveren.

Life cycle beleggen

Veel pensioenproducten zijn erop gericht om de blootstelling van de beleggingen aan de grillen van de financiële markten in de periode vlak voor de pensioendatum te beperken. Zo wordt er in veel pensioenproducten, waaronder de beschikbare premieregelingen, belegd volgens het life cycle principe. Twee belangrijke kenmerken van life cycle beleggen zijn risicospreiding en risicoafbouw naar leeftijd.

Risicospreiding

“Stop nooit al je eieren in hetzelfde mandje” luidt een bekend gezegde. Om de risico’s te spreiden is een life cycle opgebouwd uit verschillende beleggingscategorieën. Naast aandelen wordt er ook belegd in verschillende soorten obligaties en vaak ook nog in andere categorieën zoals vastgoed, private equity en grondstoffen. Daarnaast is er spreiding van beleggingen in verschillende regio’s en sectoren. Door de algemeenheid van de corona schok zijn ook gespreide fondsen onderuitgegaan. Al hangt de schade af van de mate waarin een life cycle gediversifieerd is. Veel gemengde fondsen laten door het gespreide karakter minder hoge corona gerelateerde verliezen zien dan bijvoorbeeld 100% aandelenfondsen.

Risicoafbouw naar leeftijd

Het life cycle principe is erop gericht om rekening te houden met leeftijd. Als de pensioendatum nadert wordt de beleggingshorizon kleiner. Als de beurzen onderuitgaan is er immers minder hersteltijd voor een opleving. Naarmate de pensioendatum nadert wordt het beleggingsrisico afgebouwd door de samenstelling van de beleggingsportefeuille geleidelijk te veranderen. Er wordt minder in zakelijke waarden als aandelen belegd en meer in vastrentende waarden als obligaties. Deze fondsen zijn stabieler en geven meer zekerheid doordat de waarde zich vergelijkbaar ontwikkelt aan de prijs van pensioen. Het risico dat nog open staat vlak voor pensioendatum wordt op deze manier verminderd en het effect van de coronacrisis op het pensioenresultaat beperkt.

Beleggingsprofiel

Het beleggingsrisico dat vlak voor de pensioendatum nog open staat verschilt per uitvoerder en is ook afhankelijk van de gemaakte keuze voor het beleggingsprofiel. Zo zijn er uitvoerders die het beleggingsrisico richting de pensioenleeftijd standaard afbouwen tot circa 15% beleggen in aandelen. Maar er zijn ook uitvoerders waarbij standaard nog voor circa 40% belegd wordt in aandelen. De standaard wordt het neutrale beleggingsprofiel genoemd. Naast het neutrale profiel is er vaak nog de keuze voor een defensiever of offensiever profiel waarbij het beleggingsrisico respectievelijk meer of minder wordt afgebouwd. Op deze manier is het mogelijk om het risico zoveel mogelijk aan te laten sluiten bij de eigen situatie.  

Overige keuzes

Naast de keuze van het beleggingsprofiel is er ook nog de keuze om de pensioenaankoop uit te stellen of om in plaats van een vaste uitkering te kiezen voor een variabele pensioenuitkering waarbij het kapitaal nog (voor een deel) doorbelegd wordt. Het is mogelijk om het beleggingsprofiel in de opbouwfase af te stemmen op een keuze voor doorbeleggen. Het beleggingsprofiel wordt dan offensiever, door langer en meer te beleggingen in zakelijke waarden als aandelen voor een betere aansluiting met de beleggingen na pensionering.

Rol ondernemingsraad

Van ondernemingsraden horen we dat ze vragen krijgen van hun collega’s. Deze collega’s maken zich zorgen over hun pensioen. We zien in de praktijk dat veel te maken heeft met onbekendheid. Goede communicatie was altijd al belangrijk en is nu nog belangrijker geworden. Uitleg over de wijze waarop belegd wordt maar ook inzicht in de behaalde rendementen en het te bereiken pensioen kan de zorgen bij medewerkers wegnemen. Wij adviseren ondernemingsraden het onderwerp pensioencommunicatie op de overleg agenda met de werkgever te plaatsen. Samen met de werkgever kan er plan worden gemaakt om de communicatie rondom de pensioenregeling te verbeteren. Denk hierbij aan webinars, pensioengesprekken en een nieuwsbrief.

Wilt u meer weten over hoe het zit met beleggingskeuzes of pensioencommunicatie? Neem dan gerust contact op met Roel Nass: Roel.Nass@montaepartners.nl

Terug naar het nieuwsoverzicht